Mục lục
TL;DR: AI đang được nhiều người dùng giao phó các phần việc như tìm khuyến mãi, so sánh sản phẩm và tóm tắt đánh giá khi mua sắm mùa tựu trường, mở ra lợi thế cho Google và Amazon nhờ dữ liệu, công cụ tìm kiếm và hạ tầng giao dịch sẵn có.
Mua đồ cho năm học mới vốn có thể đòi hỏi nhiều giờ mở trang bán lẻ, đọc đánh giá và đối chiếu giá. Nay, một bộ phận người mua đang chuyển phần việc đó cho chatbot và trợ lý AI: cung cấp danh sách đồ dùng, độ tuổi của con, ngân sách và những món còn thiếu, rồi yêu cầu hệ thống đề xuất lựa chọn phù hợp.
Ví dụ, một gia đình tại Brooklyn đã dùng ChatGPT và Claude để rút gọn danh sách mua sắm cho hai con, chọn sản phẩm theo ngân sách và xác định thời điểm mua có thể có giá tốt hơn. Theo họ, AI còn giúp điều chỉnh lại danh sách cần mua, thay vì phải tự đi qua nhiều cửa hàng, diễn đàn và bài đánh giá.
Điểm chuyển dịch đáng chú ý không chỉ là dùng AI để tìm ý tưởng sản phẩm. Người dùng ngày càng giao cho AI một phần quyết định mua sắm, từ săn ưu đãi đến so sánh lựa chọn, trong khi các nền tảng công nghệ muốn đưa trải nghiệm này tiến gần hơn tới bước thanh toán.
Người mua dùng AI để giảm việc so sánh thủ công
Khảo sát mới nhất của National Retail Federation cho biết 61% người mua sắm đã sử dụng AI tạo sinh hoặc các công cụ mua sắm dựa trên AI trong năm nay để tìm giá tốt, khuyến mãi và nhận gợi ý. AI tạo sinh là nhóm công cụ có thể tạo câu trả lời hoặc nội dung mới từ yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên của người dùng.
Kristina Coughlin, lãnh đạo tại công ty tiếp thị Trevant, nhận định điểm khác trong năm nay là người mua không dừng ở khâu khám phá mà bắt đầu ủy thác việc ra quyết định. Bà cho biết gần 70% người mua đang nhờ AI tìm ưu đãi, đối chiếu sản phẩm và tóm tắt các bài đánh giá.
Con số này không đồng nghĩa AI luôn chọn đúng sản phẩm hay tự động tìm được mức giá thấp nhất. Tuy vậy, nó cho thấy vai trò của AI đang dịch từ một ô tìm kiếm đơn thuần sang một lớp hỗ trợ xuyên suốt hành trình mua hàng: hiểu nhu cầu, lọc lựa chọn và hỗ trợ hoàn tất giao dịch.
Google đưa AI từ truy vấn dài đến giỏ hàng
Lợi thế của Google nằm ở khả năng hiểu ý định tìm kiếm tích lũy từ hoạt động Search, kết hợp với các tính năng của Gemini. Thay vì gõ các từ khóa ngắn như “ba lô đi học” hay “máy tính cầm tay”, người dùng có thể mô tả đầy đủ độ tuổi, danh sách nhà trường yêu cầu, ngân sách và thời hạn cần mua.
Alphabet cho biết Gemini đã cải thiện 20% khả năng hiển thị quảng cáo phù hợp. Đây là số liệu do công ty công bố, nhưng phản ánh mục tiêu thương mại rõ ràng: hiểu truy vấn chi tiết hơn để kết nối người mua với sản phẩm liên quan hơn.
Google cũng đang xây lớp hạ tầng cho agentic commerce, tức mua sắm có tác tử AI thực hiện nhiều bước theo yêu cầu của người dùng. Tháng 1, công ty ra mắt Universal Commerce Protocol, hay UCP, một giao thức mã nguồn mở nhằm chuẩn hóa cách các hệ thống AI kết nối với hoạt động thương mại; Target và Walmart đã hoạt động trên nền tảng này. Hơn bốn tháng sau, Google giới thiệu Universal Cart, cho phép thêm hàng từ nhiều nhà bán lẻ và thanh toán trong một lần.
Gemini vượt 1 tỷ người dùng hoạt động hằng tháng vào tháng 8, theo Alphabet. Quy mô người dùng này có thể giúp Google thử nghiệm nhanh cách tích hợp AI vào tìm kiếm và mua sắm, dù khả năng triển khai giao dịch trơn tru vẫn là bài toán riêng.
Amazon dựa vào dữ liệu mua hàng và Alexa
Nếu Google biết người dùng đang tìm gì, Amazon có kho dữ liệu lớn về những gì họ đã mua, đánh giá sản phẩm và lịch sử giá. Alexa for Shopping được Amazon định vị là trợ lý AI cá nhân hóa cho hoạt động mua sắm trên nền tảng của mình.
Trong bối cảnh tựu trường, người dùng có thể chụp ảnh danh sách đồ dùng, đặt tổng ngân sách và yêu cầu Alexa gợi ý sản phẩm cân bằng giữa giá và chất lượng. Công cụ này cũng cho phép đặt cảnh báo giá; với một số mặt hàng giá trị lớn, người dùng có thể dùng tính năng tự mua khi giá chạm ngưỡng đã chọn.
Khảo sát bán lẻ trực tuyến thường niên của Evercore ISI, công bố ngày 17/8, cho thấy 57% người dùng Alexa AI đã mua một sản phẩm mà trước đó họ chưa biết đến. Đây là kết quả khảo sát, không phải bằng chứng trực tiếp về mức tăng doanh thu, nhưng gợi ý AI có thể giúp Amazon mở rộng cả khả năng khám phá lẫn tỷ trọng chi tiêu của khách hàng trên nền tảng.
Vì sao đáng chú ý?
Mua sắm có AI hỗ trợ đặt ra cuộc cạnh tranh mới: nền tảng nào vừa hiểu nhu cầu người dùng, vừa có dữ liệu sản phẩm đáng tin cậy, vừa có thể đưa họ đến thanh toán mà không tạo thêm ma sát. Việc OpenAI từng giới thiệu Instant Checkout trước Google nhưng sau đó chuyển hướng tính năng này sang Apps cho thấy kết nối AI với giao dịch thực tế phức tạp hơn việc tạo một câu trả lời hay.
Với người tiêu dùng, lợi ích dễ thấy là tiết kiệm thời gian khi danh sách mua sắm dài và ngân sách bị giới hạn. Với doanh nghiệp bán lẻ, khả năng được AI đề xuất có thể trở thành một điểm cạnh tranh mới, bên cạnh thứ hạng tìm kiếm, giá bán và chất lượng đánh giá sản phẩm.
- Theo báo chí: Back-to-school shopping brought to you by AI — how Amazon, Google are positioned to win — CNBC Technology — 04/09/2026
