Mục lục
TL;DR: Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee cho rằng làn sóng xây trung tâm dữ liệu và mua chip phục vụ AI có thể đang làm tổng cầu tăng quá mức, qua đó tạo thêm áp lực để Fed duy trì hoặc nâng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát.
Phát biểu tại London ngày 21/9, Goolsbee đặt đầu tư AI vào một câu hỏi kinh tế vĩ mô lớn hơn: nền kinh tế Mỹ có đang tạo ra lượng cầu vượt quá khả năng đáp ứng hay không. Đây là điểm đáng chú ý sau đợt Fed tăng lãi suất tuần trước, khi thị trường tiếp tục theo dõi dư địa tăng lãi suất còn lại.
Theo ông, việc mở rộng hạ tầng tính toán cho AI không chỉ là một câu chuyện công nghệ riêng lẻ. Nếu hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip bán dẫn và các khoản đầu tư liên quan đẩy chi tiêu toàn nền kinh tế lên quá cao, Fed có thể phải phản ứng bằng chính sách tiền tệ thắt chặt hơn.
AI được đặt vào bài toán tổng cầu
Trung tâm dữ liệu là hạ tầng chứa máy chủ, thiết bị mạng và hệ thống điện, làm mát cần thiết để huấn luyện, vận hành các mô hình AI, kể cả cho quy trình sản xuất video bằng AI. Quy mô đầu tư cho hạ tầng này đang tăng cùng nhu cầu năng lực tính toán từ các công ty công nghệ lớn.
Goolsbee cho biết ông đặc biệt theo dõi lạm phát vẫn cao trong các ngành dịch vụ, cũng như dấu hiệu xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang lan tác động ra ngoài lĩnh vực của chính nó và làm sản lượng tổng thể tăng vượt mức nền kinh tế có thể hấp thụ. Theo ông, đây có thể là biểu hiện của tình trạng nhu cầu quá nóng theo cách truyền thống.
“Nếu nhu cầu quá nóng, không có gì mơ hồ về cách Fed cần phản ứng”, ông nói. Hàm ý ở đây là Fed sẽ dùng lãi suất để hạ nhiệt chi tiêu và đầu tư trong nền kinh tế, thay vì coi áp lực giá cả chỉ là một biến động tạm thời.
Vì sao các cú sốc nguồn cung làm quyết định khó hơn
Thông thường, ngân hàng trung ương có thể không phản ứng mạnh với một cú sốc nguồn cung ngắn hạn, chẳng hạn giá một loại hàng hóa tăng đột biến, vì lãi suất không thể trực tiếp tạo thêm dầu mỏ hay hàng hóa. Nhưng Goolsbee nhận định các cú sốc nguồn cung của thập kỷ này xuất hiện thường xuyên hơn và kéo dài hơn dự kiến.
Ông nêu các yếu tố như dầu mỏ, thuế quan và giá hàng hóa. Theo Goolsbee, giới dự báo đã liên tục lùi thời điểm lạm phát được kỳ vọng đạt đỉnh rồi giảm xuống trong hơn một năm. Điều đó khiến lập luận “bỏ qua” tác động giá cả vì nó chỉ xảy ra một lần trở nên kém thuyết phục hơn.
Trong bối cảnh đó, đầu tư AI có ý nghĩa khác với một cú sốc giá từ bên ngoài. Nếu AI thực sự đang góp phần tạo ra cầu vượt mức, áp lực lạm phát sẽ không chỉ đến từ nguồn cung bị gián đoạn mà còn từ sức chi tiêu trong nền kinh tế. Theo lập luận của Goolsbee, ngay cả khi các tác động từ thuế quan hoặc xung đột Iran chỉ là tạm thời, lãi suất vẫn có thể cần cao hơn để đưa tổng cầu và tổng cung trở lại cân bằng.
Lãi suất có thể không làm chậm trực tiếp cuộc đua AI
Một giới hạn quan trọng là chưa rõ mức lãi suất cao hơn vừa phải có đủ sức làm chậm đáng kể kế hoạch xây trung tâm dữ liệu hay không. Các công ty công nghệ quy mô rất lớn đang dự báo nhu cầu đầu tư khổng lồ cho năng lực tính toán AI, đồng thời kỳ vọng lợi nhuận cao từ lĩnh vực này.
Goolsbee cũng không cho rằng AI nhất thiết phải là lĩnh vực nhạy cảm trực tiếp với lãi suất. Ông nói tác động của chính sách tiền tệ có thể xuất hiện rõ hơn ở đầu tư doanh nghiệp nói chung, xây dựng và nhà ở, cũng như các hàng tiêu dùng lâu bền.
Nói cách khác, Fed không cần buộc các dự án AI phải chậm lại để giảm lạm phát. Nếu lãi suất cao hơn khiến những khu vực chi tiêu khác hạ nhiệt, tổng cầu vẫn có thể giảm về mức phù hợp hơn với năng lực cung ứng của nền kinh tế.
Vì sao đáng chú ý?
Phát biểu của Goolsbee cho thấy AI đang dần được xem xét không chỉ qua năng suất, thị trường vốn hay cạnh tranh công nghệ, mà còn qua tác động vĩ mô của nhu cầu điện, thiết bị, xây dựng và vốn đầu tư. Đây chưa phải là kết luận rằng AI là nguyên nhân chính của lạm phát, mà là một tín hiệu Fed đang theo dõi liệu cơn bùng nổ đầu tư này có tạo thêm áp lực cầu kéo dài hay không.
Với doanh nghiệp, điều này nhấn mạnh một rủi ro gián tiếp: ngay cả những lĩnh vực không đầu tư mạnh vào AI vẫn có thể chịu tác động từ môi trường lãi suất cao hơn, thông qua chi phí vốn, đầu tư xây dựng và sức mua đối với các sản phẩm lâu bền.
Skills Bridge tổng hợp
