Australia dự báo AI sẽ định hình kinh tế trong 40 năm tới

TL;DR: Báo cáo sắp công bố của Australia dự báo AI sẽ là yếu tố định hình nền kinh tế trong 40 năm tới, khi nước này đồng thời đối mặt với dân số già hơn và tăng trưởng chậm hơn.

Theo trích xuất từ báo cáo liên thế hệ mới của Bộ Ngân khố Australia, công nghệ mới, đặc biệt là AI, sẽ giữ vai trò lớn trong triển vọng tăng trưởng kinh tế dài hạn. Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers gọi AI là ảnh hưởng định hình nền kinh tế trong bốn thập kỷ tới, nhưng cũng cảnh báo công nghệ này đi kèm những rủi ro rất lớn.

Báo cáo đầy đủ dự kiến được công bố vào thứ Hai và đánh giá tác động của chính sách hiện hành trong 40 năm. Bức tranh dài hạn mà tài liệu phác họa là một Australia có dân số tăng chậm hơn, sống lâu hơn và chịu áp lực ngân sách ngày càng lớn từ quá trình già hóa. Trong bối cảnh đó, năng suất từ công nghệ được xem là một biến số quan trọng.

AI là kỳ vọng tăng trưởng, không phải lời giải đã được bảo đảm

Theo Bộ Ngân khố, nợ công trong tương lai có thể thấp hơn khoảng nửa nghìn tỷ đô la Australia so với dự báo trong báo cáo năm 2023. Tuy nhiên, phần lớn cải thiện về triển vọng kinh tế phụ thuộc vào các công nghệ mới nổi như AI.

Điều này đặt AI vào vai trò khác với một công cụ số đơn lẻ. Ở cấp doanh nghiệp, lợi ích năng suất có thể đến từ việc tự động hóa khâu tạo video và những quy trình lặp lại khác. Các tư vấn trước đây của Bộ Ngân khố cho rằng AI có thể tạo ra mức tăng năng suất đáng kể ở cả khu vực công lẫn tư nhân nếu Australia theo kịp làn sóng ứng dụng công nghệ toàn cầu. Năng suất là lượng giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị lao động hoặc nguồn lực, nên đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi lực lượng lao động phải gánh một xã hội già hơn.

Tuy vậy, ông Chalmers không mô tả lợi ích này như một kết quả chắc chắn. Ông nói chính phủ sẽ tìm cách giảm thiểu những rủi ro rất lớn của AI, trong khi vẫn xem đây là yếu tố trung tâm của tương lai kinh tế Australia.

Dân số sống lâu hơn nhưng tăng chậm hơn

Dự báo cho thấy tuổi thọ khi sinh của phụ nữ Australia sẽ đạt khoảng 89 tuổi vào năm 2065/66, tăng từ khoảng 86 tuổi hiện nay. Với nam giới, con số dự kiến tăng từ 82 lên 86 tuổi. Chính phủ cho rằng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân và thành quả nghiên cứu y học là các động lực chủ yếu của xu hướng này.

Tuổi thọ tăng cũng đồng nghĩa chi phí y tế và ngân sách trong dài hạn chịu thêm áp lực. Báo cáo vì vậy nêu lý do cần tiếp tục đầu tư vào Medicare, Pharmaceutical Benefits Scheme, chương trình hỗ trợ chi phí thuốc, và mạng lưới phòng khám urgent care, tức các phòng khám xử lý nhu cầu chăm sóc khẩn cấp không quá nghiêm trọng.

Ngược lại, tốc độ tăng dân số được dự báo chậm lại còn 0,9% mỗi năm trong 40 năm tới, thấp hơn mức 1,4% mỗi năm của 40 năm trước. Dân số Australia có thể đạt 39,3 triệu người vào năm 2065/66, thấp hơn 1,8 triệu người so với dự báo trong báo cáo năm 2023.

Sự giảm tốc này chủ yếu liên quan đến tỷ lệ sinh thấp hơn, với xu hướng phụ nữ sinh ít con hơn và sinh con muộn hơn. Theo ông Chalmers, gần một nửa mức giảm tỷ suất sinh đến từ việc ít người có từ ba con trở lên.

AI trở thành vấn đề hợp tác quốc tế

Thủ tướng Anthony Albanese kêu gọi một khuôn khổ toàn cầu cho việc triển khai AI và cho rằng Mỹ cùng Trung Quốc cần hợp tác vì lợi ích của nhân loại. Ông cũng nói các quốc gia tầm trung như Australia có vai trò trong quá trình này.

Đề xuất này mới là định hướng hợp tác, không phải một cơ chế quốc tế đã được thiết lập. Nhưng việc AI xuất hiện đồng thời trong dự báo ngân sách, năng suất, quản trị rủi ro và ngoại giao cho thấy công nghệ này đang được Australia xem là vấn đề chính sách dài hạn, thay vì chỉ là câu chuyện của ngành công nghệ.

Vì sao đáng chú ý?

Báo cáo đặt ra một bài toán thực dụng: khi dân số già đi và tăng chậm, tăng trưởng khó chỉ dựa vào quy mô lao động. Kỳ vọng vào AI vì thế gắn trực tiếp với khả năng nâng năng suất của doanh nghiệp và khu vực công, nhưng lợi ích kinh tế sẽ phụ thuộc vào cách công nghệ được triển khai và cách các rủi ro được quản lý.

Skills Bridge tổng hợp